Wypowiedziane tu argumenty i kontrargumenty zostały już należycie ocenione w moich własnych wywodach. Pogląd mój jest pośrednim. Kiedy historyczny materializm wykazał związek między umysłowym a ekonomicznym życiem, to i pytanie o organiczne siedlisko świadomości społecznej jest zupełnie uprawnionym. Zanim jednak odpowiemy na to pytanie, należy rozstrzygnąć, czy w ogóle

Read More...

Przeciwnicy odpowiadają na to: 1) Nie podobna przeprowadzić całkowitej analogii między społeczeństwem a organizmem. Gdzież np. jest siedlisko świadomości społecznej? Procesy odżywcze i rozrodcze dla społeczeństwa jako całości nie istnieją, a to musiał przyznać i Espinas. Konsekwentne przeprowadzenie organicznej analogii prowadzi do osobliwszych absurdów. 2) Organiczna teoria społeczeństwa jest

Read More...

Wprawdzie i to się zdarza, że wskutek zbyt ścisłego podziału pracy niektórzy ludzie dzięki smutnym społecznym stosunkom stają się jednostronni, tracić się zdają swój ogólno-ludzki charakter, lecz tych chorobliwych anormalnych zjawisk nie można porównywać z fizjologicznym podziałem pracy komórek. Gdyby zaś techniczny i społeczny podział pracy tak się wzmagał,

Read More...

Ażeby uwidocznić różnicę między pospolitą socjologią organiczną, a tym historyczno-rozwojowym poglądem, podam następujący przykład: Tworzenie się stanów i klas w obrębie cywilizowanych społeczeństw nie jest tym samem co podział organizmu na poszczególne organy i narządy, lecz zarówno społeczny jak i organiczny podział odnieść należy do powszechnego biologicznego prawa podziału

Read More...

Wspólność życia oparta na psychicznych łącznikach nie jest jednak jeszcze społeczeństwem w ściślejszym ludzkim znaczeniu tego wyrazu. Ludzkie społeczeństwo spotykamy tam dopiero, gdzie do łączników organicznych i psychicznych przybywa nowy, będący warunkiem wstąpienia na wyższy szczebel życia. Tym łącznikiem jest techniczna czynność człowieka, która funkcje organiczne przekształca na ekonomiczne,

Read More...

Organizm i społeczeństwo mają wspólne naturalne pochodzenie; przedstawiają one dwa różne rodzaje zbiorowego życia podlegającego tym samym biologicznym prawom. Nie należy ludzkiego społeczeństwa bezpośrednio zestawiać z organizmem fizjologicznym, lecz tylko za pośrednictwem społecznych stopni przygotowawczych, dostrzeganych w życiu zwierzęcym a gromadnym. Przyroda rozmaitymi drogami zdąża do swego celu. Przyroda

Read More...

„Istnieje zatem niezaprzeczenie uderzająca analogia między organicznymi a społecznymi tkankami, komórkami i narządami, ale niemniej istnieje również wynikająca z faktu powszechniejszej integracji i wyższej duchowości olbrzymia między niemi różnica. Z niej biorą początek w dziedzinie społecznego życia zupełnie nowe zjawiska, nie mające nic podobnego sobie w przyrodzie”. Z punktu

Read More...

Stosunek jednostki do społeczeństwa w szczegółach różni się bardzo od stosunku komórki do organizmu. Tylko w ogólnych zarysach można się na to porównanie zgodzić. Społeczeństwo jest wprawdzie organizmem, ale jest zarazem i czymś innym niż organizmem. Jednostka jest wprawdzie komórką społeczną ale zarazem także czymś więcej i czymś innym

Read More...

Wprawdzie i wewnątrz komórki zachodzi już pewne różniczkowanie żyjącej substancji, podział na jądro komórkowe, substancję i błonę itd. a i tę okazują już wielką rozmaitość substancji i funkcji. Jądro komórkowe jest materialnym przewodnikiem dziedziczności, błona jest zewnętrzną oponą ochronną. I tak prawo różniczkowania rządzi całym życiem organicznym. Organizm skomplikowany

Read More...

Gdy społeczeństwo ludzkie organizmem nazywano, stosowano to porównanie w szczególności do organizmu zwierzęcego. Wyższy organizm zwierzęcy jest bardzo skomplikowaną budowlą organizmów pierwotnych, nazwanych komórkami przez uczonych, którzy je odkryli. Te komórki nie są zupełnie równe, lecz co do wielkości, kształtu, układu i funkcji bardzo rozmaite. Wedle prawa podziału pracy

Read More...